เมนู



ฉบับพิเศษ

สิงหาคม  2560




เว็บไซต์ที่เกี่ยวข้อง

สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.)

Biodata ฐานข้อมูลนักวิชาการ ประเทศไทย

ห้องสมุดออนไลน์ สกว.

ฝ่ายวิจัยเพื่อท้องถิ่น งานวิจัยท้องถิ่น

โครงการปริญญาเอก คปก.

ร้านหนังสือ สกว.




จำนวนผู้เข้าชม

2710975

รายละเอียด

แนะนำนักวิจัยเด่น
โดย กองบรรณาธิการ

ผศ. ดร. นิวัฒน์ ศรีสวัสดิ์
สาขาวิชาวิทยาศาสตร์ศึกษา คณะศึกษาศาสตร์
มหาวิทยาลัยขอนแก่น


“การปฏิบัติงานวิจัยเพื่อพัฒนาคุณภาพของการเป็นนักวิจัยที่ดีนั้นจึงจำเป็นที่จะต้องมีความจริงจัง ต่อเนื่อง ประสานร่วม และตรงเป้า”
Hybrid-to-Hybrid: สิ่งแวดล้อมปฏิบัติการทดลองวิทยาศาสตร์แบบไฮบริด เพื่อส่งเสริมความสามารถในการเรียนรู้วิทยาศาสตร์แบบคู่ควบ
สิ่งแวดล้อมการปฏิบัติการทดลองวิทยาศาสตร์แบบไฮบริดเป็นการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลมาเป็นเครื่องมือในการเอื้ออำนวยให้ผู้เรียนได้ลงมือปฏิบัติงานตามกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ได้อย่างมีปฏิสัมพันธ์ และส่งเสริมต่อการสร้างความเข้าใจให้ได้เห็นถึงความเชื่อมโยงสัมพันธ์กันของกลไกต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นในปรากฏการณ์วิทยาศาสตร์ทั้งในระดับที่ตาเปล่ามองเห็นได้และไม่สามารถมองเห็นได้

สิ่งแวดล้อมแบบไฮบริดประกอบด้วยแหล่งสนับสนุนการเรียนรู้ที่ผู้เรียนสามารถมีปฏิสัมพันธ์ได้ (1) แบบลงมือกระทำจริงผ่านคอมพิวเตอร์ (Physical hands-on experimentation) และ (2) แบบสถานการณ์จำลองบนคอมพิวเตอร์ (Virtual computer-simulated experimentation) โดยที่ทั้งสองแหล่งสนับสนุนการเรียนรู้นี้ถูกนำมาใช้ผสานร่วมกันอย่างมีตรรกะโดยพิจารณาการทำให้ได้มาซึ่งข้อความรู้ตามกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ และส่งผลให้เกิดการยกระดับความสามารถในการปฏิบัติงานทางวิทยาศาสตร์และแรงจูงใจทางวิทยาศาสตร์ของผู้เรียนโดยควบคู่กันไป
ปฏิบัติการทดลองวิทยาศาสตร์ผ่านคอมพิวเตอร์แบบลงมือกระทำจริงเพื่อการเรียนรู้
แหล่งเรียนรู้วิทยาศาสตร์ลักษณะนี้เป็นการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลมาเป็นเครื่องมือในการรับสัมผัส ตรวจจับ หรือวัดค่าสิ่งที่เกิดขึ้นในเชิงปริมาณและ/หรือเชิงคุณภาพของปรากฏการณ์ทางวิทยาศาสตร์ที่ได้ทำการศึกษา เพื่อให้ได้มาซึ่งข้อมูลหรือประจักษ์พยานทางวิทยาศาสตร์ โดยในโครงการวิจัยนี้ผู้วิจัยได้ออกแบบและพัฒนาชุดอุปกรณ์สำหรับการปฏิบัติงานการทดลองแบบลงมือกระทำจริงที่สามารถถอดประกอบง่ายและพกพาได้สะดวกสำหรับการตรวจจับและวัดค่ามุมสัมผัส (contact angle) ที่เกิดขึ้นจากการหยดสารละลายที่เป็นของเหลวไว้บนพื้นผิวของวัตถุที่เป็นของแข็งโดยใช้โปรแกรมประยุกต์ทางคอมพิวเตอร์ ดังภาพปรากฏนี้ ซึ่งผู้เรียนสามารถลงมือปฏิบัติงานการทดลองวิทยาศาสตร์เพื่อวัดมุมสัมผัสได้อย่างมีปฏิสัมพันธ์กับชุดเครื่องมือนี้โดยตรงผ่านมุมมองแบบขยายขนาดที่ได้จากกล้องเว็บแคม
 

การเรียนรู้ผ่านปฏิบัติการทดลองวิทยาศาสตร์โดยใช้สถานการณ์จำลองบนคอมพิวเตอร์
แหล่งเรียนรู้วิทยาศาสตร์ลักษณะนี้ถูกนำใช้ด้วยจุดมุ่งหมายที่ต้องการให้ผู้เรียนได้มีประสบการณ์การเรียนรู้ผ่านการจำลองสถานการณ์ของการปฏิบัติการทดลองจริงไว้ด้วยโปรแกรมประยุกต์ทางคอมพิวเตอร์ที่ถูกเขียนขึ้นมาบนพื้นฐานของข้อมูลหรือประจักษ์พยานทางวิทยาศาสตร์จริง โดยผลงานวิจัยนี้ได้เพิ่มคุณลักษณะพิเศษต่อการเรียนรู้ที่แหล่งเรียนรู้ประเภทนี้สามารถเอื้ออำนวยให้ผู้เรียนได้นั้นคือ เน้นการนำเสนอข้อมูลทั้งในเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพให้ผู้เรียนได้สามารถมองเห็นสิ่งที่เกิดขึ้นในระดับโมเลกุลของปรากฏการณ์ที่เกี่ยวข้องกับมุมสัมผัสได้โดยตรงดังภาพ โดยผู้เรียนสามารถมีปฏิสัมพันธ์เพื่อพิจารณามุมสัมผัสในระดับตาเปล่ามองเห็นได้และปรากฏการณ์ระดับโมเลกุลที่เกิดขึ้นได้โดยตรงผ่านจอคอมพิวเตอร์
ผลการพัฒนาความสามารถในการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ของผู้เรียนสายวิทย์และที่ไม่ใช่สายวิทย์
ผลการวิจัยในโครงการนี้พบว่าทั้งผู้เรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายในห้องเรียนที่เน้นและที่ไม่ได้เน้นสายวิทยาศาสตร์ (ได้แก่ สายเน้นภาษาและสายเน้นเทคโนโลยี) สามารถที่จะปฏิบัติงานการทดลองวิทยาศาสตร์โดยที่มุ่งให้ได้คิดออกแบบและปฏิบัติการทดลองตามสมมติฐานของตนเองโดยผ่านกระบวนการเรียนรู้วิทยาศาสตร์สืบเสาะแบบเปิดโดยใช้สิ่งแวดล้อมปฏิบัติการทดลองวิทยาศาสตร์แบบไฮบริดนี้ได้ อีกทั้งยังพบว่าผู้เรียนทั้งในสายที่เน้นวิทยาศาสตร์และไม่เน้นวิทยาศาสตร์ สามารถพัฒนาแรงจูงใจทางวิทยาศาสตร์ได้โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้เรียนที่เน้นสายวิทยาศาสตร์นั้นได้รับการยกระดับแรงจูงใจทางวิทยาศาสตร์ทั้งในมิติแรงจูงใจภายในและภายนอกอย่างครบถ้วน ส่วนในกลุ่มผู้เรียนที่ไม่ได้เน้นสายวิทยาศาสตร์นั้นได้รับการพัฒนาในมิติแรงจูงใจภายในที่เกี่ยวข้องกับการมองเห็นถึงประสิทธิภาพของตนเองและการกำกับตนเองได้ในการปฏิบัติงานวิทยาศาสตร์ นอกจากนั้นเมื่อพิจารณาความแตกต่างระหว่างเพศภายใต้บริบทการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อการเรียนรู้แล้วนั้นพบว่า ผู้เรียนทั้งเพศชายและเพศหญิงสามารถพัฒนาความสามารถในการปฏิบัติงานและแรงจูงใจทางวิทยาศาสตร์ได้โดยไม่มีความแตกต่างกันแต่อย่างใดอีกด้วย
 

ประโยชน์ในเชิงวิชาการ สังคม และในเชิงพาณิชย์
ในเชิงพาณิชย์นั้น ผลผลิตที่เป็นชุดอุปกรณ์ส่งเสริมการเรียนการสอนการปฏิบัติงานการทดลองวิทยาศาสตร์เพื่อการวัดมุมมผัสนี้มีต้นทุนราคาผลิตที่ไม่สูง เนื่องจากสามารถใช้วัสดุโดยปกติทั่วไปและอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ที่สามารถหาได้ง่ายในท้องตลาด นอกจากนั้นแล้วยังได้รับการออกแบบให้สามารถที่จะถอดประกอบสำหรับการพกพาเพื่อการปฏิบัติงานการสอนในบริบทโรงเรียนได้โดยง่ายอีกด้วย สำหรับในเชิงวิชาการนั้น ผลลัพธ์ที่ได้นั้นทำให้ได้ข้อค้นพบที่ว่ากลยุทธ์การจัดการเรียนรู้และสิ่งแวดล้อมแบบไฮบริดนี้สามารถใช้เป็นแนวทางการปฏิบัติงานการสอนเพื่อพัฒนาความสามารถในการเรียนรู้แบบคู่ควบของผู้เรียนทั้งในกลุ่มที่เน้นและที่ไม่เน้นวิทยาศาสตร์ได้ดี ซึ่งจะส่งผลปลายทางเชิงสังคมในการได้พัฒนาคุณภาพของเยาวชนไทยให้เป็นผู้ที่ทักษะวิทยาศาสตร์ทั้งทางกายและทางใจเพื่อการพัฒนาตนเองให้เป็นกำลังคนทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีที่มีคุณภาพต่อไป
ข้อคิดจากการทำงานวิจัยถึงนักวิจัยรุ่นใหม่
การทำงานวิจัยเพื่อการแก้ปัญหาหรือการพัฒนาเพื่อยกระดับคุณภาพทางด้านสังคมศาสตร์ในปัจจุบันนั้นมีความซับซ้อนของปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นมากขึ้นกว่าที่ผ่านมา ดังนั้นการปฏิบัติงานวิจัยเพื่อพัฒนาคุณภาพของการเป็นนักวิจัยที่ดีนั้นจึงจำเป็นที่จะต้องมีความจริงจัง ต่อเนื่อง ประสานร่วม และตรงเป้า จึงขอนำเสนอบันได 5 ขั้นที่ถอดจากประสบการณ์ของตนเอง อันจะเป็นวิถีทางสำหรับนักวิจัยรุ่นใหม่สายสังคมศาสตร์ดังนี้ (1) กำหนดขอบข่ายงานวิจัยที่อยากพัฒนาความเชี่ยวชาญอย่างจำเพาะ (2) รู้ถึงแหล่งข้อมูลที่ดีที่ได้รับการยอมรับในชุมชนวิชาการ (3) ลงมือสร้างสรรค์ผลงานของตนเองที่มีทั้งตัวของและวิธีการของนวัตกรรม (4) เขียนสื่อสารคุณค่าของผลงานให้เป็นสาธารณะ และ (5) เดินเข้าสู่ชุมชนนักวิชาการทั้งระดับชาติและนานาชาติเพื่อแสวงหาความร่วมมือ การสนับสนุน และอัพเดทองค์ความรู้ร่วมสมัย
 

แหล่งที่มา : ประชาคมวิจัย    ฉบับที่ : 133    หน้าที่ : 60    จำนวนคนเข้าชม : 202   คน