เมนู



ฉบับพิเศษ

สิงหาคม  2560




เว็บไซต์ที่เกี่ยวข้อง

สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.)

Biodata ฐานข้อมูลนักวิชาการ ประเทศไทย

ห้องสมุดออนไลน์ สกว.

ฝ่ายวิจัยเพื่อท้องถิ่น งานวิจัยท้องถิ่น

โครงการปริญญาเอก คปก.

ร้านหนังสือ สกว.




จำนวนผู้เข้าชม

2435871

รายละเอียด

ต้นแบบระบบการปลูกพืชในแนวตั้งร่วมกับการเลี้ยงปลาในชุมชนเมือง
สังคมเมืองในยุคปัจจุบัน มีความเร่งรีบทั้งการดำเนินชีวิตรวมไปถึงการบริโภค ประกอบกับการมีที่พักอาศัยอยู่ในพื้นที่จำกัด ไม่สามารถผลิตและเข้าถึงอาหารเพื่อการบริโภคได้อย่างเพียงพอ อย่างไรก็ตามเมื่อวิเคราะห์สภาพสังคมเมืองพบว่า ยังมีพื้นที่ที่สามารถนำมาใช้ประโยชน์เพื่อการเพาะปลูกได้ทั้งสิ้น เช่น ผนังบ้าน หลังคาบ้าน ดาดฟ้าตึก เป็นต้น ดังนั้น แนวคิดของการผลิตอาหารในพื้นที่จำกัด โดยการนำเอาหลักการของปลูกพืชระบบไฮโดรโปนิกส์ที่เปลี่ยนการใช้สารละลายที่เป็นปุ๋ยเคมีมาเป็นการใช้ธาตุอาหารพืชที่เป็นผลพลอยได้จากการเลี้ยงปลา มาพัฒนาร่วมกับระบบการปลูกต้นไม้ในแนวตั้ง (vertical garden) จึงเป็นระบบหรือต้นแบบที่มีความเหมาะสมอย่างยิ่ง
 
จากบริบทของสังคมเมืองที่กล่าวมาข้างต้นทำให้ ดร. นริศ สินศิริ สังกัดภาควิชาเทคโนโลยีการเกษตร คณะเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยมหาสารคาม และทีมวิจัย สนใจทำโครงการเรื่อง “การพัฒนาต้นแบบระบบการปลูกพืชในแนวตั้งร่วมกับการเลี้ยงปลาเพื่อความมั่นคงด้านอาหารในชุมชนเมือง” โดยโครงการได้พัฒนาต้นแบบระบบการปลูกผักผสมผสานในแนวตั้ง ร่วมกับการใช้น้ำจากระบบการเลี้ยงปลาที่มีความเหมาะสมกับสภาพชุมชนเมือง โดยดำเนินการออกแบบและเปรียบเทียบระบบชุดปลูกพืชผักผสมผสานในแนวตั้งจากวัสดุปลูกที่แตกต่างกัน พร้อมเปรียบเทียบต้นทุนการผลิตในแต่ละระบบ ทดสอบระดับของการให้น้ำต่อความต้องการน้ำที่เหมาะสมในพืชต่างชนิดกัน ศึกษาการใช้ธาตุอาหารพืชจากระบบน้ำเลี้ยงปลาร่วมกับสารสกัดจากชีวภาพ และบูรณาการข้อค้นพบตลอดจนปัญหาที่ได้สู่การพัฒนาระบบปลูกผักในแนวตั้งร่วมกับการเลี้ยงปลาที่สามารถนำไปใช้งานได้จริง
 

 
ผลการดำเนินงานในระยะแรก นักวิจัยสามารถออกแบบโครงสร้างระบบการปลูกพืชในแนวตั้งได้จำนวน 6 แบบ คือ แบบราวตากผ้า แบบราวตากผ้าสามแฉก แบบราวตากผ้าสี่แฉก แบบโครงสร้างกระถางซ้อน 1 และ 2 และแบบโครงไม้กระถางซ้อน ซึ่งแบบโครงไม้กระถางซ้อนมีต้นทุนค่าวัสดุถูกที่สุด สำหรับการทดสอบและเปรียบเทียบข้อดี-ข้อเสียในทั้ง 6 ระบบ และนำมาประมวลเพื่อประยุกต์ให้เกิดระบบปลูกพืชในแนวตั้งร่วมกับการเลี้ยงปลาที่สามารถนำไปใช้งานได้จริงในชุมชนเมือง พบว่า แบบโครงสร้างกระถางซ้อน ซึ่งใช้ถ้วยรองรับน้ำยางพาราเป็นกระถางปลูก และใช้หินศิลาแลงทุบผสมกับขุยมะพร้าวและแกลบเป็นวัสดุปลูก เป็นระบบปลูกพืชในแนวตั้งร่วมกับการเลี้ยงปลาที่เหมาะสมกับชุมชนเมืองที่สุด จึงเรียกระบบนี้ว่า “เครื่องปลูกผักในแนวตั้งด้วยน้ำเลี้ยงปลา” อย่างไรก็ตามระบบดังกล่าวพบว่ายังมีข้อจำกัดเรื่องการนำไปใช้ เนื่องด้วยน้ำหนักและความสูงของโครงสร้าง ทำให้การปลูกพืช การดูแลรักษา และการเคลื่อนย้ายลำบาก อย่างไรก็ตามนักวิจัยจะได้มีการวิจัยและพัฒนาเพิ่มเติมเพื่อนำไปสู่การผลิตเชิงพาณิชย์ในอนาคต

นอกจากนี้นักวิจัยได้ติดตั้งชุดสาธิตของระบบดังกล่าวไว้ในพื้นที่ของโครงการลูกพระดาบส สมุทรปราการตามแนวพระราชดำริ จังหวัดสมุทรปราการ และที่คณะเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยมหาสารคาม เพื่อใช้ในการฝึกอบรมให้แก่หน่วยงานราชการ องค์กรเอกชน โรงเรียน โรงพยาบาล และผู้สนใจทั่วไป ทั้งนี้ เพื่อเป็นการเผยแพร่ และขยายผลไปสู่สังคมและชุมชนเมืองได้เรียนรู้และรับทราบ ซึ่งได้รับความสนใจจากผู้เข้ารับการอบรมและขอศึกษาดูงานแล้วมากกว่า 100 ราย และยังได้รับความสนใจอย่างต่อเนื่อง
แหล่งที่มา : ประชาคมวิจัย    ฉบับที่ : 130    หน้าที่ : 84    จำนวนคนเข้าชม : 179   คน